Ποιος ήταν στ΄ αλήθεια ο περίφημος μυθοποιός Αίσωπος;

Ο Αίσωπος είναι ο διασημότερος από τους αρχαίους μυθοποιούς. Θεωρείται ιδρυτής του λογοτεχνικού είδους που σήμερα ονομάζεται παραβολή ή αλληγορία και είναι ο κορυφαίος της λεγόμενης διδακτικής μυθολογίας. Για τη ζωή του δεν υπάρχουν ακριβείς πληροφορίες, μάλιστα από πολλούς αμφισβητείται ακόμα και η ύπαρξή του. Το αξιοσημείωτο είναι ότι δεν έγραψε κανέναν από τους μύθους του, αλλά τους διηγούνταν προφορικά.

Τη βιογραφία του Αισώπου συνέγραψε τον 14ο μ.Χ. αιώνα ο μοναχός Μάξιμος Πλανούδης και σ΄ αυτήν περιέχονται πολλά στοιχεία για τη ζωή και τη δράση του.

Άγνωστο πού γεννήθηκε

- Διαφήμιση -

Η γέννηση του Αισώπου τοποθετείται τον 7ο αιώνα π.Χ. και η δράση του τον 6ο αιώνα π.Χ. Όπως ακριβώς και με τον Όμηρο, πολλές πόλεις και χώρες ερίζουν για την καταγωγή του θέλοντάς τον δικό τους. Τόπος καταγωγής του αναφέρεται η Φρυγία*, ενώ σύμφωνα με άλλους γεννήθηκε στη Σάμο ή τη Θράκη, τις Σάρδεις, την Αίγυπτο ή και άλλες περιοχές της Αφρικής, όπως η Αιθιοπία, καθώς στις ιστορίες του εμφανίζονται ζώα άγνωστα τότε είτε στην Ευρώπη είτε στην Αφρική. Ο μεγάλος αριθμός των τόπων αυτών δικαιολογείται και από τα πολλά ταξίδια που φέρεται να έκανε ο Αίσωπος.

Ήταν δούλος και κακάσχημος

O Αίσωπος ήταν ταπεινής καταγωγής. Κατά πάσα πιθανότητα γεννήθηκε από οικογένεια δούλων το 625 π.Χ. στο Αμόριο της Φρυγίας. Ο θρύλος τον παρουσιάζει ως κακόμορφο, ένα πραγματικό τέρας ασχήμιας: μαυριδερό, καμπούρη, τραυλό, κοντόλαιμο, στραβοπόδη, με μύτη πλακουτσωτή και κεφάλι τριγωνικό, αλλά και απίστευτα ευφυή. Έγινε και ο ίδιος δούλος του φιλόσοφου Ιάδμονα, έζησε στη Σάμο, ταξίδεψε στην Αίγυπτο και την Ανατολή και πέθανε στους Δελφούς, όπου είχε σταλεί από τον βασιλιά Κροίσο για να λάβει χρησμό του μαντείου το 560 π.Χ. Εκεί κατηγορήθηκε για ιεροσυλία και καταδικάστηκε σε θάνατο.

Παρ΄ ό,τι όσο ζούσε ήταν δούλος, οι Αθηναίοι του έστησαν αργότερα ανδριάντα για να δείξουν έτσι ότι κάθε άνθρωπος αξίας πρέπει να τιμάται, ανεξάρτητα από την καταγωγή του.

Τον έριξαν στον γκρεμό από τον κορυφή του Παρνασσού

Οι εκδοχές ως προς τους λόγους του θανάτου του Αισώπου είναι αρκετές και διαφορετικές.

Σύμφωνα με μία εκδοχή, στάλθηκε από τον Κροίσο με προσφορές δώρων στον ναό του Απόλλωνα στους Δελφούς, όπου βλέποντας τις απάτες των εκεί ιερέων και την απληστία τους τους κατηγόρησε με σαρκαστικό τρόπο. Ειρωνεύτηκε τους ιερείς ότι μαντεύουν για να πλουτίζουν και τους κατοίκους ότι, αντί να καλλιεργούν τα κτήματά τους και να φροντίζουν τα ζώα τους, ζούσαν από τα αφιερώματα των προσκυνητών. Αυτό εξόργισε τους ιερείς του μαντείου, οι οποίοι τον παγίδεψαν βάζοντας ένα χρυσό ποτήρι στις αποσκευές του και κατόπιν τον κατηγόρησαν για κλέφτη και ιερόσυλο. Έτσι, με τη σκηνοθετημένη κατηγορία, τον καταδίκασαν σε θάνατο και τον σκότωσαν ρίχνοντάς τον στον γκρεμό από την κορυφή του Παρνασσού.

Λέγεται ότι αμέσως μετά τον θάνατό του ο Απόλλωνας, για να τιμωρήσει τους κατοίκους για την αδικία, έστειλε μεγάλη πείνα που θέρισε πολλούς. Αυτοί τότε για εξιλέωση έστησαν μια μαρμάρινη στήλη προς τιμήν του Αισώπου.

Πρωταγωνιστές του ήταν τα ζώα

Πρωταγωνιστές στους μύθους του Αισώπου είναι, κατά το πλείστον, τα ζώα – η αλεπού, ο λύκος, το λιοντάρι, το ελάφι, ο τζίτζικας κ.ά. Κυρίως είναι διάλογοι μεταξύ ζώων που μιλούν κι ενεργούν σαν άνθρωποι, ενώ υπάρχουν και μερικοί με ανθρώπους ή θεούς. Πρόκειται για μικρά αφηγήματα, διατυπωμένα με μεγάλη συντομία. Ο χαρακτήρας τους είναι ηθικοδιδακτικός, συμβολικός και αλληγορικός.

Οι μύθοι αυτοί έχουν ιδιαίτερη χάρη και θαυμαστή απλότητα και είναι εμπνευσμένοι από την καθημερινή ζωή και τη φύση. Ο Αίσωπος είχε τη μοναδική ικανότητα να δίνει στα ζώα ανθρώπινες ιδιότητες, ψυχή και λαλιά, σε τέτοιο βαθμό που να θεωρείς ότι οι μύθοι του ήταν κάποτε η πραγματικότητα και όλα αυτά που διηγείται έχουν συμβεί.

Ιστορίες για αποδοκιμασία του κακού

Όλοι οι μύθοι του αποδοκιμάζουν το κακό στις πιο αντιπροσωπευτικές μορφές του: βία, απάτη, αυθαιρεσία, προδοσία, ματαιοδοξία, αλαζονεία, ψευδολογία, πλεονεξία, πονηριά. Η αποδοκιμασία επιχειρείται άλλοτε με αναφορά στη θεία δίκη, άλλοτε με πειστικές υποδείξεις, πιο συχνά όμως με τη διαπίστωση του παραλογισμού του κακού, με τη γελοιοποίησή του καθώς και με τη φιλοσοφική ενατένιση της ζωής.

Οι Αισώπειοι μύθοι γράφτηκαν σε πεζό λόγο. Ως γνωστό, μέχρι τότε μόνο ο έμμετρος λόγος, δηλαδή η ποίηση, θεωρούνταν εκφραστικό είδος για τους συγγραφείς. Επομένως ο Αίσωπος  μπορεί να θεωρηθεί και ως πρωτοπόρος στο είδος του.

Έκλεψε από άλλους τους μύθους του;

Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο Αίσωπος ήταν πολύ γνωστός “λογοποιός”. Εκτός από τους μύθους, γνώριζε και διηγούνταν πολλά αστεία κι ανέκδοτα. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι δεν δημιούργησε μύθους, αλλά τους συγκέντρωσε, τους συμπλήρωσε και τους τελειοποίησε. Αυτοί προέρχονταν είτε από τους αρχαιότερους Έλληνες είτε από άλλους λαούς, όπως οι Φρύγες. Δεν αποκλείεται βέβαια να επινόησε και ο ίδιος μερικούς απ’ αυτούς. Πάντως, τους χρησιμοποίησε με τόση δεξιότητα και επιτυχία ώστε τελικά να συνδεθεί το όνομά του με αυτούς.

Με τον καιρό απέκτησε τόσο μεγάλη φήμη που όλοι έτρεχαν κοντά του για να ακούσουν τους μύθους του και να βρουν λύση για κάποιο πρόβλημά τους. Σιγά-σιγά οι μύθοι του άρχισαν να μεταδίδονται από στόμα σε στόμα, μέχρι την ελληνιστική εποχή – οπότε συγκεντρώθηκαν για πρώτη φορά.

Παγκοσμίως διάσημοι οι μύθοι του

Επιλογή μύθων του Αισώπου σε πεζό λόγο εξέδωσε ο Δημήτριος ο Φαληρεύς στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. Η συλλογή αυτή δεν σώζεται. Όλες οι σωζόμενες σήμερα συλλογές είναι πολύ μεταγενέστερες και προέρχονται από τον 1ο μ.Χ. ή 2ο μ.Χ. αιώνα και έπειτα. Οι μύθοι του έχουν συγκεντρωθεί στη “Συλλογή Αισώπειων Μύθων”.

Πρώτη φορά εκτυπώθηκαν στο Μιλάνο το 1479 μ.Χ. και στη Βενετία το 1525 και 1543 από την οικογένεια τυπογράφων Damiano di Santa Maria, ενώ ακολούθησε και μία έκδοση στο Παρίσι το 1547. Ο Κοραής τους τύπωσε το 1810 στο Παρίσι και ακολούθησε κριτική έκδοση το 1852 στη Λειψία από τον Χάλμ. Έκτοτε πολλές εκδόσεις παρουσιάστηκαν και οι μύθοι πιστεύεται πως έχουν διαβαστεί παγκοσμίως σχεδόν όσο και η Βίβλος! Η απόδοσή τους στη νέα ελληνική γλώσσα έγινε από τους Ανδρόνικο Νούκιο και Γεώργιο Αιτωλό, που έζησαν τον 16ο μ.Χ. αιώνα.

Η πιο πρόσφατη έκδοση των Αισώπειων μύθων (σε 50.000 αντίτυπα) έγινε το 1997 από τον βρετανικό εκδοτικό οίκο Penguin.

Ο μύθος με το λιοντάρι και τους δύο ταύρους

Ένα λιοντάρι πέτυχε δύο ταύρους και ήθελε να τους σκοτώσει. Εκείνοι ωστόσο πρόταξαν τα κέρατά τους και δεν το άφηναν να τους πλησιάσει.

Βλέποντας το λιοντάρι πως δεν θα μπορούσε να τους κάνει καλά και τους δυο μαζί, αποφάσισε να τους ξεγελάσει. Έτσι είπε στον έναν:

“Αν προδώσεις τον σύντροφό σου, δεν πρόκειται να πειράξω εσένα”.

Με αυτό τον τρόπο κατάφερε να κατασπαράξει και τους δυο.

Αυτό συμβαίνει και στην πραγματική ζωή: Όταν οι άνθρωποι είναι ενωμένοι, δεν ξεγελιούνται από τους εχθρούς. Αντιθέτως, αν περιφρονήσουν την ενότητά τους, τότε εύκολα γίνονται παιχνίδι στα χέρια των αντιπάλων.

* Το όνομα Φρυγία έφερε κατά την αρχαιότητα μεγάλη περιοχή της σημερινής βορειοκεντρικής Τουρκίας, που περιελάμβανε όλη την έκταση από τα κεντρικά παράλια του Πόντου και κατέληγε νότια στην Αντιόχεια της Πισιδίας και το Ικόνιο.

* Πηροφορίες: el.wikipedia.org

- Διαφήμιση -
PoiosTiGiati
PoiosTiGiatihttps://poiostigiati.gr
Αναρωτιέσαι; Κάνε κλικ να μάθεις...
- Διαφήμιση -

Δες Κι Αυτά

Ποιος είπε τη φράση: “Γηράσκω αεί διδασκόμενος”;

Η αλήθεια για την πατρότητα της φράσης έχει αποκατασταθεί πλήρως, διότι στο παρελθόν πιστεύαμε πως της είχε ξεστομίσει ο Σωκράτης. Όμως είναι σίγουρο πως ανήκει στον αρχαίο...

Τι είναι η Μαρμάγκα που μας… τρώει και εξαφανίζει τα ίχνη μας;

Τον έφαγε η μαρμάγκα, λέμε για κάποιον/κάτι που εξαφανίστηκε χωρίς να αφήσει ίχνη. Τι είναι αυτή η μαρμάγκα; Κάποιο τέρας ή απλώς ένας λαϊκός μύθος; Η μαρμάγκα είναι υπαρκτή. Είναι ευμεγέθης...

Πόσες (και ποιες) ήταν οι Ερινύες;

Η ελληνική μυθολογία βρίθει υπερφυσικών και τερατωδών πλασμάτων. Ανάμεσα σε αυτά είναι και οι Ερινύες. Αναφέρονται ως χθόνιες θεότητες, οι οποίες είχαν προορισμό να τιμωρούν εκείνους που παρέβαιναν τους ηθικούς νόμους...

Πόσες (και ποιες) ήταν οι Μούσες;

Η Μνημοσύνη κοιμήθηκε στην Πιερία με τον γιο του Κρόνου και γέννησε αυτές τις παρθένες, που απαλύνουν τους πόνους μας και μας κάνουν να ξεχνάμε τα βάσανά μας. Εννέα συνεχείς νύχτες ο συνετός...

Ποιοι ήταν οι 7 σοφοί της αρχαιότητας;

Ο όρος "Επτά σοφοί" αναφέρεται σε μία ομάδα ιστορικών προσωπικοτήτων που έζησαν από τον 7ο αιώνα π.Χ. και νεότερα στην Ελλάδα και διακρίθηκαν για το φιλοσοφικό, πολιτικό ή νομοθετικό έργο τους...

Ποιος είπε (και σε ποιον) την περίφημη φράση “Μηδένα προ του τέλους μακάριζε”;

Ο Κροίσος ήταν ξακουστός σε όλο τον αρχαίο κόσμο για τα αμύθητα πλούτη του. Κάποτε - όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος - τον επισκέφτηκε ο Σόλωνας, ο Αθηναίος νομοθέτης, φιλόσοφος, ποιητής και ένας από...

Τι σημαίνει η φράση: “Υπό την αιγίδα”;

Συχνά αναφέρεται σήμερα ότι μια εκδήλωση (συνέδριο, έκθεση κλπ.) πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του υπουργείου ή άλλου κρατικού ή ιδιωτικού φορέα. Στα νεοελληνικά η λέξη αιγίδα έχει την έννοια...

Ποιος ζώο σκότωσε τον Αισχύλο;

Ο Αισχύλος - ο αρχαίος τραγικός ποιητής, που θεωρείται ο πατέρας της τραγωδίας - είχε ένα πραγματικά άδοξο τέλος. Άδοξο και πολύ περίεργο, αν αληθεύει ο μύθος περί τον θάνατό του...

Τελικά τι βλέπουμε, τον αληθινό κόσμο ή σκιές;

Οι άνθρωποι ζούμε σαν φυλακισμένοι μέσα στις παραισθήσεις και τις αυταπάτες. Δεν μπορούμε να γνωρίσουμε την αλήθεια, γιατί μας εμποδίζουν...

Ποιος ήταν ο Δράκων που μας κληροδότησε τα Δρακόντεια μέτρα;

Τα Δρακόντεια μέτρα - φράση που χρησιμοποιούμε σήμερα για να χαρακτηρίσουμε τα αυστηρά (σκληρά) μέτρα - προέρχεται από τον Δράκοντα, αρχαίο...

Από πότε (και γιατί) λέμε: “Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα”;

Η φράση είναι αρχαία και προέρχεται από έναν μύθο του Αισώπου. Ο εν λόγω μύθος, με τον τίτλο Ανήρ κομπαστής, αναφέρεται σε κάποιον Αθηναίο αθλητή ο οποίος καυχιόταν συνέχεια ότι σε αγώνες...

Πότε “γεννήθηκαν” οι συκοφάντες;

Ένα φρούτο "γέννησε" - άθελά του - τους συκοφάντες. Ο λόγος για το σύκο, το οποίο είχε τόση γλύκα και τέτοια υψηλή θρεπτική αξία, που οι αρχαίοι Αθηναίοι το ήθελαν...

Πότε φάγαμε το πρώτο μας σουβλάκι; Κάνδαυλο το λέγαμε τότε…

Οι Έλληνες γευόμαστε το σουβλάκι από αρχαιοτάτων χρόνων. Η πρώτη αναφορά σ΄ αυτή τη λιχουδιά της ελληνικής γαστρονομίας - που είναι πλέον διάσημη σε όλο τον κόσμο - γίνεται...

Ποια ήταν η περίφημη Ριπίς, που δρόσιζε τις αρχαίες Ελληνίδες;

Η ριπίδα ήταν μονόκομματη (δεν δίπλωνε) και είχε χερούλι. Το σχήμα της ήταν στρογγυλό ή έμοιαζε με φύλλο φοίνικα και το χρώμα της λευκό, γαλάζιο...

Πότε καταγράφηκε η πρώτη πανδημία στην ιστορία της ανθρωπότητας;

Οι περισσότεροι πέθαιναν την έβδομη ή ένατη ημέρα από την εκδήλωση της ασθένειας. Όσοι κατάφερναν να επιζήσουν παραπάνω, εμφάνιζαν δυνατό στομαχόπονο και διάρροια, τόσο που πολλοί πέθαιναν...

Πότε οι λουκουμάδες προσφέρονταν ως έπαθλο στους Ολυμπιονίκες;

Λέγεται ότι οι λουκουμάδες είναι η πρώτη καταγεγραμμένη αρχαία συνταγή ζαχαροπλαστικής στην Ευρώπη - και ανήκει στους Έλληνες...

Πώς έπιναν το κρασί τους οι αρχαίοι Έλληνες;

Τα πιο περιζήτητα κρασιά ήταν το μαύρο και το κόκκινο, που είχαν γλυκιά γεύση. Υπήρχε επίσης άσπρο κρασί, που ήταν το ελαφρύτερο και πολύ...

Γιατί ονομάζουμε Εφιάλτη το κακό όνειρο;

Στην αρχαιότητα υπήρξαν δύο… διάσημοι Εφιάλτες. Ο πρώτος ήταν ο γιος του Ευρυδήμου του Μαλιέως, γνωστός για την προδοσία...

Ποια είναι η “Αχίλλειος πτέρνα” μας;

Η γνωστή φράση, που περιγράφει την κύρια αδυναμία μας, προέρχεται από έναν αρχαιοελληνικό μύθο για τον Αχιλλέα: Λέγεται πως, όταν ήταν παιδί, η μητέρα του (η Νηρηίδα Θέτις) προσπάθησε να τον κάνει...

Απορείς;

- Διαφήμιση -

Πρόσφατα

Πώς σερβίρεται σωστά το κρασί;

Σε ένα ωραίο γεύμα εξέχουσα θέση έχει και ένα ωραίο κρασί. Πολλοί όμως δεν το σερβίρουν σωστά, με αποτέλεσμα να χάνεται η μαγεία της απολαυστικής οινοποσίας. Για να το κάνεις λοιπόν όπως πρέπει, δες σε ποια...

Πού πάμε όταν πάμε Ντουγρού;

Πάω ντουγρού για το σπίτι… Δηλαδή; Πάω κατευθείαν στο σπίτι. Η λέξη είναι άμεσο δάνειο από το τουρκικό επίρρημα doğru, που έχει ακριβώς την ίδια έννοια...

Πότε χρησιμοποιούμε το Πάραυτα και πότε το Παρά ταύτα;

Ένα από τα πιο κοινά λάθη που κάνουμε τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο είναι που μπερδεύουμε το Πάραυτα με το Παρά ταύτα. Θέλοντας να πούμε παρόλα αυτά...

Θέλεις να λύνεις Απορίες;

Κάνε εγγραφή στο Newsletter μας και θα έχεις τις απαντήσεις στο e-mail σου.