Ένα από τα πιο γνωστά ποντιακά χριστουγεννιάτικα έθιμα είναι αυτό των Μωμόγερων. Πρόκειται για ένα λαϊκό δρώμενο, το οποίο λαμβάνει χώρα το 12ήμερο Χριστούγεννα – Πρωτοχρονιά – Θεοφάνια σε διάφορες πόλεις και χωριά (κυρίως της βόρειας Ελλάδας) όπου κατοικούν Πόντιοι. Λαϊκοί θίασοι δίνουν αυτοσχέδιες παραστάσεις σε αυλές σπιτιών, σε διασταυρώσεις δρόμων και σε πλατείες, συνοδευόμενοι από οργανοπαίκτες, καθώς η μουσική υπόκρουση θεωρείται απαραίτητο στοιχείο για κάθε παράσταση.
Με μάσκες ζώων και κολιέ από λαχανικά και βότανα
Οι συμμετέχοντες είναι μεταμφιεσμένοι. Φορούν μάσκες από δέρματα ζώων, δορές τράγου, αλεποουρές και ουρές λαγών, που δείχνουν την αρχαϊκή καταγωγή του εθίμου. Επικρατεί η αντίληψη ότι αυτός που φοράει τη μάσκα εξομοιώνεται με τον θεό στον οποίο ανήκει το εκάστοτε ιερό ζώο. Επίσης, χαρακτηριστική είναι η παρουσία ξηρών καρπών, βοτάνων και διαφόρων οπωρικών τα οποία έχουν κρεμασμένα γύρω από τον λαιμό τους σε αρμαθιές μερικά πρόσωπα του θιάσου, υποδηλώνοντας τη μαγική και γονιμική αφετηρία που συνδεόταν με αυτά στο παρελθόν.
Ο νιος παίρνει τη νύφη και ο γέρος (χρόνος) φεύγει ηττημένος…
Το περιεχόμενο των παραστάσεων είναι κατά κανόνα κωμικό – αν και σε μερικές περιπτώσεις παίρνει και κοινωνικές διαστάσεις. Κεντρικό πρόσωπο σε κάθε παράσταση είναι η νύφη, που ενσαρκώνει τη βλάστηση και τη γονιμότητα της γης. Η σύγκρουση ενός νέου άνδρα και ενός γέρου για την κατάκτησή της, με την τελική νίκη του νεότερου, συμβολίζει την πάλη του παλιού χρόνου με τον νέο και την επικράτηση του δεύτερου. Στο τέλος πάντα ακολουθεί γλέντι με τη συμμετοχή του κοινού.
Έθιμο με αρχαϊκές ρίζες
Κατά την ποντιακή παράδοση, η αρχική ετυμολογία της λέξης “Μωμόγεροι” ή “Μωμόεροι” ή και “Μωμογέρια” προέρχεται από τους ακόλουθους του θεού Μώμου. Ο Μώμος αποτελούσε την προσωποποίηση της σάτιρας και του σαρκασμού και συνδεόταν με τις γιορτές που ήταν αφιερωμένες στον Διόνυσο, με κοινό χαρακτηριστικό τις μάσκες και τις μεταμφιέσεις. Οι ακόλουθοί του λοιπόν τον συνόδευαν χορεύοντας, τραγουδώντας και σατιρίζοντας πρόσωπα και καταστάσεις.
* Πληροφορίες από: pontos-news.gr
