Στον περίβολο της Αγίας Σοφίας υπήρχε μία κρήνη πάνω στην οποία ήταν χαραγμένη η περίφημη φράση: ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ, που σημαίνει “Πλύνε τις αμαρτίες σου και όχι μόνο το πρόσωπό σου”. Τώρα πλέον δεν υπάρχει εκεί, αλλά βρίσκεται χαραγμένη κυρίως επάνω σε κρήνες πολλών άλλων εκκλησιών ανά την ελληνική επικράτεια.
Το εκπληκτικό με αυτή τη φράση είναι ότι διαβάζεται το ίδιο είτε ξεκινώντας από τα αριστερά προς τα δεξιά είτε από τα δεξιά προς τα αριστερά! Αυτού του είδους οι φράσεις, που διαβάζονται δηλαδή και ανάποδα, ονομάζονται καρκινικές ή καρκίνοι. Και αυτό γιατί θυμίζουν τον χαρακτηριστικά… ανάποδο τρόπο που περπατά ο καρκίνος, ο γνωστός μας κάβουρας: Ο κάβουρας, προκειμένου να προχωρήσει μπροστά, πηγαίνει δεξιά – αριστερά – δεξιά – αριστερά, έτσι ακριβώς όπως πηγαίνει και το βλέμμα μας όταν διαβάζουμε μια καρκινική φράση.
Η πιο αρχαία καρκινική στην Ιταλία
Η παραπάνω φράση μπορεί να είναι η πιο γνωστή καρκινική, όμως έχουν γραφτεί και άλλες πολλές από τους Βυζαντινούς, αλλά και από Λατίνους μοναχούς. Επίσης οι Ρωμαίοι είχαν καρκινικές επιγραφές. Λέγεται μάλιστα πως η πιο αρχαία καρκινική επιγραφή βρέθηκε στο Ερκουλάνεουμ, την πόλη που σκεπάστηκε – μαζί με την Πομπηία – με στάχτη στην έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ.
Όμως, εκτός από φράσεις, υπάρχουν και καρκινικές λέξεις, όπως τα ονόματα Άννα, Σάββας, Σέρρες, το άλλα ή αλλά κλπ.
Καρκινικές στην Ελλάδα, παλίνδρομες στην υπόλοιπη Ευρώπη
Οι καρκινικές λέξεις / φράσεις στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες δεν έχουν αυτή την ονομασία. Λέγονται παλίνδρομες (palindromes στα αγγλικά και γαλλικά). Έχουν δηλαδή ελληνικό όνομα, αλλά όχι αυτό που χρησιμοποιούμε εμείς.
