Πότε απονεμήθηκαν τα πρώτα Βραβεία Νόμπελ;

Τα βραβεία Νόμπελ (ορθή προφορά Νομπέλ) είναι τα πιο προβεβλημένα βραβεία στον κόσμο και σημείο αναφοράς για άλλες ανάλογες προσπάθειες που ακολούθησαν. Θεσμοθετήθηκαν το 1895 με τη διαθήκη του Σουηδού επιχειρηματία και εφευρέτη Άλφρεντ Νόμπελ (1833-1896). Ανακοινώνονται κάθε χρόνο τον Οκτώβριο και απονέμονται (από το 1901) στις 10 Δεκεμβρίου, επέτειο θανάτου του Νόμπελ.

Τα βραβεία είναι πέντε: Φυσικής, Χημείας, Ιατρικής και Φυσιολογίας, Λογοτεχνίας και Ειρήνης, ενώ ένα έκτο, αυτό των Οικονομικών, προστέθηκε το 1968 με χορηγό την Τράπεζα της Σουηδίας. Το συγκεκριμένο βραβείο απλώς φέρει την ονομασία “Νόμπελ”, χωρίς να σχετίζεται με τη βούληση του Άλφρεντ Νόμπελ, αλλά απονέμεται στη μνήμη του.

- Διαφήμιση -

Το κάθε βραβείο συνίσταται σε ένα χρυσό μετάλλιο, ένα δίπλωμα στο οποίο αναγράφεται το αιτιολογικό της απονομής και ένα μεγάλο χρηματικό ποσό (χιλιάδων ευρώ), που ποικίλλει ανάλογα με τα έσοδα του Ιδρύματος Νόμπελ, θεματοφύλακα των βραβείων. Η απονομή γίνεται στη Στοκχόλμη και στο Όσλο (για το Νόμπελ Ειρήνης).

Ποιος ήταν ο Άλφρεντ Νόμπελ

Ο Άλφρεντ Νόμπελ (1833-1896) υπήρξε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του 19ου αιώνα. Χημικός, μηχανικός, εφευρέτης και επιχειρηματίας κατοχύρωσε 350 πατέντες, με πιο γνωστές αυτές για την ανακάλυψη της δυναμίτιδας και του πυροκροτητή. Ως επιχειρηματίας δραστηριοποιήθηκε κυρίως στην πολεμική βιομηχανία.

Παρόλο που διαπνεόταν από φιλειρηνικά συναισθήματα και ήλπιζε ότι η καταστρεπτική δύναμη των εφευρέσεών του θα μπορούσε να συντελέσει στο να δοθεί ένα τέλος στους πολέμους, έβλεπε με απαισιοδοξία το μέλλον του ανθρωπίνου γένους. Οι διαπιστώσεις του αυτές, αλλά και σχόλια του Τύπου που τον χαρακτήριζαν “Έμπορο του Θανάτου”, τον οδήγησαν να φροντίσει την υστεροφημία του.

Με τη διαθήκη του της 27ης Νοεμβρίου 1895 – έναν χρόνο πριν από τον θάνατό του – διέθεσε το 94% της τεράστιας περιουσίας του για να υλοποιηθεί αυτό που θεωρείται σήμερα η μεγαλύτερη τιμητική διάκριση στον κόσμο: Το Βραβείο Νόμπελ.

Στη διαθήκη ορίζεται ότι “τα βραβεία θα δίνονταν κάθε χρόνο σε όσους, κατά τον προηγούμενο χρόνο, θα είχαν προσφέρει τη μεγίστη ωφέλεια στην ανθρωπότητα” στους τομείς της Φυσικής, της Χημείας, της Φυσιολογίας και Ιατρικής, της Λογοτεχνίας και της Ειρήνης.

Με την ίδια διαθήκη συστήθηκε το “Ίδρυμα Νόμπελ” (29 Ιουνίου 1900), το οποίο φροντίζει για τη σωστή εκπλήρωση των όρων της, σύμφωνα με τη βούληση του διαθέτη.

Ποιοι πήραν τα πρώτα βραβεία

Τα πρώτα βραβεία Νόμπελ απονεμήθηκαν στις 10 Δεκεμβρίου 1901, κατά την πέμπτη επέτειο από τον θάνατο του Άλφρεντ Νόμπελ. Οι βραβευθέντες ήταν: ο Γερμανός φυσικός Βίλχελμ Ρέντγκεν (Νόμπελ Φυσικής) για την ανακάλυψη των ακτίνων Χ, ο Ολλανδός χημικός Γιάκομπους βαν’τ Χοφ (Χημείας) για την ανακάλυψη των νόμων της χημικής δυναμικής και ωσμωτικής πίεσης στα διαλύματα, ο Γερμανός γιατρός Εμίλ φον Μπέρινγκ (Ιατρικής – Φυσιολογίας) για το έργο του που αφορούσεσ τη χρήση του ορού ως θεραπευτικού μέσου και ο Γάλλος ποιητής Σιλί Πριντόμ (Λογοτεχνίας).

Το Νόμπελ Ειρήνης μοιράστηκαν ο Ελβετός έμπορος Ερρίκος Ντινάν και ο Γάλλος ειρηνιστής Φρεντερίκ Πασί, ο πρώτος για την ίδρυση του Ερυθρού Σταυρού και ο δεύτερος και τους αγώνες του για την εμπέδωση της διεθνούς ειρήνης.

Τι έγραψε ο Νόμπελ στη διαθήκη του

Οι γενικές αρχές που διέπουν την απονομή των βραβείων διατυπώθηκαν από τον ίδιο τον Νόμπελ στη διαθήκη του, ενώ το 1900 συμφωνήθηκε η θέσπιση συμπληρωματικών διατάξεων (ερμηνευτικών, διαχειριστικών και διοικητικών) μεταξύ του Ιδρύματος Νόμπελ και των στενών συγγενών του διαθέτη.

Σύμφωνα με τη διαθήκη του Νόμπελ, τα βραβεία Φυσικής και Χημείας απονέμονται από τη Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών, το βραβείο της Φυσιολογίας – Ιατρικής από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα της Στοκχόλμης, το βραβείο της Λογοτεχνίας από τη Σουηδική Ακαδημία και το βραβείο της Ειρήνης από πενταμελή επιτροπή, η οποία εκλέγεται από τα νορβηγικά νομοθετικά σώματα (Στόρτινγκ).

Ο διαθέτης είχε εκφράσει την επιτακτική επιθυμία κατά την απονομή των βραβείων να μην λαμβάνεται καθόλου υπόψη η εθνικότητα των υποψηφίων, αλλά να απονέμεται το βραβείο στον καλύτερο, ανεξαρτήτως εάν είναι Σουηδός ή όχι.

Το Ίδρυμα Νόμπελ δεν ασχολείται με την ανάδειξη των υποψηφιοτήτων, τις συζητήσεις και τις αποφάσεις των επιτροπών και γενικά με τη διαδικασία απονομής των βραβείων, αλλά φροντίζει μόνο το οικονομικό σκέλος του βραβείου και τη διοικητική υποστήριξη των αρμόδιων επιτροπών.

Ένα βραβείο είτε δίνεται ολόκληρο σε ένα μόνο πρόσωπο είτε μοιράζεται σε δύο ή τρία πρόσωπα. Μπορεί να δοθεί βραβείο περισσότερες από μία φορές στο ίδιο πρόσωπο.

Δεν είναι δυνατόν να προταθεί μεταθανάτια ένα πρόσωπο για βράβευση, αν όμως η πρόταση για βράβευσή του έγινε κανονικά (πριν από τον θάνατό του), η βράβευση μπορεί να γίνει μεταθανάτια. Αυτό συνέβη στις περιπτώσεις του Νταγκ Χάμαρσκγελντ (Ειρήνης, 1961), του Έρικ Κάρλφελτ (Λογοτεχνίας, 1931) και του Ραλφ Στάινμαν (Ιατρικής, 2011).

Αν ο βραβευόμενος αποποιηθεί ή δεν παραλάβει το βραβείο του μέσα σε ορισμένη προθεσμία, το χρηματικό ποσό επιστρέφεται στο ίδρυμα. Έχουν σημειωθεί αποποιήσεις βραβείων Νόμπελ στην ιστορία του θεσμού, με χαρακτηριστικότερη αυτή του Ζαν-Πολ Σαρτρ το 1964. Ακόμα, σε κάποιες περιπτώσεις, οι κυβερνήσεις χωρών με ολοκληρωτικά ή αυταρχικά καθεστώτα έχουν απαγορεύσει στον βραβευόμενο να δεχθεί το Βραβείο Νόμπελ. Παρόλα αυτά, ο βραβευόμενος καταχωρίζεται στη βίβλο των κατόχων Βραβείων Νόμπελ με την παρατήρηση: “Δεν αποδέχθηκε το βραβείο”.

Πότε δεν δίνεται ένα βραβείο

Είναι δυνατόν να μην γίνει απονομή ενός βραβείου για μία χρονιά, αν δεν υπάρξει υποψήφιος άξιος βράβευσης, σύμφωνα με το πνεύμα της διαθήκης του Νόμπελ, ή αν η παγκόσμια κατάσταση εμποδίζει τη συγκέντρωση των απαραίτητων πληροφοριών κατά χώρα για τη λήψη απόφασης, όπως έχει συμβεί κατά τη διάρκεια των δύο Παγκοσμίων Πολέμων.

Οι απονομές των Νόμπελ Φυσικής, Χημείας και Ιατρικής είναι οι λιγότερο αμφιλεγόμενες, ενώ αντίθετα εκείνες της Λογοτεχνίας και της Ειρήνης, λόγω της φύσης των δύο αυτών τομέων, υπήρξαν σε μεγαλύτερο βαθμό αντικείμενο έντονων αντιπαραθέσεων και αμφισβητήσεων.

Έλληνες Νομπελίστες

Η Ελλάδα έχει κατακτήσει δύο Νόμπελ Λογοτεχνίας με τον ποιητή Γιώργο Σεφέρη (1963) και τον ομότεχνό του Οδυσσέα Ελύτη (1979).

Πηγή: sansimera.gr

- Διαφήμιση -
PoiosTiGiati
PoiosTiGiatihttps://poiostigiati.gr
Αναρωτιέσαι; Κάνε κλικ να μάθεις...
- Διαφήμιση -

Δες Κι Αυτά

Πότε χτίστηκε ο ναός της Αγίας Σοφίας;

Για την ολοκλήρωση του κολοσσιαίου έργου δούλεψαν αδιάκοπα επί έξι χρόνια 10.000 τεχνίτες, ενώ το κόστος κατασκευής του κυμάνθηκε από 80 έως 320 κεντηνάρια χρυσού (περίπου 2,5 δισ. ευρώ). Από...

Πότε είδαμε για πρώτη φορά τηλεόραση στην Ελλάδα;

Η ιστορία της ελληνικής τηλεόρασης άρχισε να γράφεται το 1951, με τη θέσπιση του νόμου για τους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς. Ωστόσο χρειάστηκε να περάσουν 15 χρόνια ώσπου να γίνει η επίσημη έναρξη της ελληνικής κρατικής...

Από πού πήραν το όνομά τους τα Πατήσια;

Τον 19ο αιώνα ήταν εξοχική περιοχή - εκτός των ορίων της πρωτεύουσας - και τόπος μικρών εκδρομών για τους Αθηναίους (κυρίως τα Άνω Πατήσια). Είχαν ωραίους...

Πότε ιδρύθηκε το ΝΑΤΟ;

Το ΝΑΤΟ είναι στρατιωτική αμυντική συμμαχία χωρών της Δύσης, που έχει σκοπό την ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των χωρών - μελών σε διάφορους τομείς...

Πότε έγινε η διάνοιξη της διώρυγας στον Ισθμό της Κορίνθου;

Το έργο πέρασε από… 40 κύματα και χρειάστηκαν αιώνες - από την αρχική σύλληψη της ιδέας - ώσπου να ολοκληρωθεί. Ο πρώτος που σκέφτηκε να ενώσει τον Κορινθιακό με τον Σαρωνικό Κόλπο ήταν...

Πότε (και πώς) φτιάχτηκε η Κόκα-κόλα;

Πατέρας του διασημότερου αναψυκτικού ήταν ένας φαρμακοποιός από την Ατλάντα, ονόματι Τζον Πέμπερτον. Το απόγευμα της 8ης Μαΐου 1886 πειραματιζόταν...

Πότε “χτυπήθηκε” ο πρώτος φραπέ στην Ελλάδα;

"Γεννήθηκε" τυχαία το 1957, όταν ο Δημήτριος Βακόνδιος, υπάλληλος της εταιρείας "Δρίτσας" που αντιπροσώπευε τα προϊόντα της Nestle στην Ελλάδα, τον "χτύπησε" και τον γεύτηκε...

Ποιοι βασιλιάδες είναι οι Ρηγάδες στην τράπουλα;

Οι ρηγάδες στην τράπουλα δεν είναι… τυχαίοι. Καθένας απεικονίζει έναν μεγάλο βασιλιά της ιστορίας: Ο ρήγας μπαστούνι είναι ο Δαυίδ. Ο ρήγας σπαθί...

Πότε εμφανίστηκε ο πρώτος Ταρζάν στον κινηματογράφο;

Το αναγνωστικό κοινό τον γνώρισε πρώτη φορά το 1912, μέσα από το περιοδικό All Story (στο τεύχος Οκτωβρίου). Στη μεγάλη οθόνη έκανε το ντεμπούτο του έξι χρόνια αργότερα, όταν...

Γιατί στον στρατό την τουαλέτα τη λένε “Καλλιόπη”;

Τον Ιούνιο του 1930 ο Ελευθέριος Βενιζέλος εγκαινίασε τον σταθμό του υπόγειου σιδηρόδρομου στην πλατεία Ομονοίας δίνοντας χαρά σε πολλούς Αθηναίους, που πλέον θα είχαν εύκολη...

Πότε καταργήθηκε η μπλε σχολική ποδιά;

Η μπλε σχολική ποδιά με τον άσπρο γιακά, που φορούσαν οι μαθήτριες (κυρίως) αλλοτινών χρόνων, αποτελεί πλέον μια μακρινή ανάμνηση. Για άλλους όμορφη...

Πού βρίσκεται το Μουσείο… Εμμήνου Ρύσεως;

Είναι δύσκολο να πιστέψει κάποιος ότι υπάρχει ένα ολόκληρο μουσείο αφιερωμένο στην γυναικεία έμμηνο ρύση. Και όμως, υπάρχει! Βρίσκεται κοντά στην Ουάσινγκτον και έχει συγκεντρωμένα όλα τα απαραίτητα...

Πότε άρχισαν οι γυναίκες (και οι άντρες) να κάνουν μανικιούρ;

Η καλλυντική περιποίηση των χεριών και το βάψιμο των νυχιών έχουν τις ρίζες τους βαθιά πίσω στον χρόνο. Οι μανικιουρίστες της αρχαιότητας ήταν...

Ποια είναι η ιστορία της Γιορτής της Μητέρας;

Πώς φτάσαμε να συμπυκνώνουμε το από καρδιάς "Ευχαριστώ" προς στις γυναίκες που μας έφεραν στον κόσμο σε μία και μοναδική συμβολική μέρα; Μήπως...

Πού γεννήθηκε ο Καραγκιόζης;

Κακάσχημος, καμπούρης, ξυπόλητος, μόνιμα φτωχός αλλά και σαρκαστής των πάντων, που σοφίζεται χίλια τεχνάσματα για να τα βολέψει στη ζωή. Και τα καταφέρνει μια χαρά - παρότι...

Ποια τρελά επαγγέλματα έκαναν οι άνθρωποι στο παρελθόν;

Οι αιώνες περνούν, οι εποχές αλλάζουν, ωστόσο οι δυσκολίες στην εύρεση εργασίας δεν έπαψαν ποτέ να υπάρχουν. Και η ανεργία πάντα θα αναγκάζει κάποιους να αναζητούν επαγγελματικό καταφύγιο σε δυσάρεστες ή περίεργες εργασίες...

Απορείς;

- Διαφήμιση -

Πρόσφατα

Πώς σερβίρεται σωστά το κρασί;

Σε ένα ωραίο γεύμα εξέχουσα θέση έχει και ένα ωραίο κρασί. Πολλοί όμως δεν το σερβίρουν σωστά, με αποτέλεσμα να χάνεται η μαγεία της απολαυστικής οινοποσίας. Για να το κάνεις λοιπόν όπως πρέπει, δες σε ποια...

Πού πάμε όταν πάμε Ντουγρού;

Πάω ντουγρού για το σπίτι… Δηλαδή; Πάω κατευθείαν στο σπίτι. Η λέξη είναι άμεσο δάνειο από το τουρκικό επίρρημα doğru, που έχει ακριβώς την ίδια έννοια...

Πότε χρησιμοποιούμε το Πάραυτα και πότε το Παρά ταύτα;

Ένα από τα πιο κοινά λάθη που κάνουμε τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο είναι που μπερδεύουμε το Πάραυτα με το Παρά ταύτα. Θέλοντας να πούμε παρόλα αυτά...

Θέλεις να λύνεις Απορίες;

Κάνε εγγραφή στο Newsletter μας και θα έχεις τις απαντήσεις στο e-mail σου.