Γιατί η Μπέσα τιμή δεν έχει;

Η τιμή τιμή δεν έχει και χαρά στον που την έχει, λέει η γνωστή ελληνική παροιμία. Έτσι κι η μπέσα δεν έχει τιμή, αφού μπέσα στα αλβανικά (besa) σημαίνει τιμή.

Για την ακρίβεια, στα αλβανικά besa ή besë είναι ο λόγος τιμής. Κατά το ετυμολογικό λεξικό Μπαμπινιώτη, αρχικά έτσι ονομαζόταν ο όρκος που έδιναν οι συγγενείς του σκοτωμένου προς τους συγγενείς του φονιά ότι δεν θα επιδιώξουν να πάρουν το αίμα τους πίσω και να ξεκινήσουν βεντέτα.

Από τη γείτονα λοιπόν δανειστήκαμε τη λέξη και την έχουμε εντάξει για τα καλά στο ελληνικό λεξιλόγιο.

Η μπέσα δίνεται κιόλας ως αμοιβαίος λόγος τιμής για επιβεβαίωση φιλίας, συνεργασίας ή αλληλοβοήθειας.

Ο άτιμος μπαμπέσης

Όποιος/α δεν έχει μπέσα είναι μπαμπέσης/μπαμπέσα. Η λέξη προέρχεται από το αλβανικό pabesë, που σημαίνει άπιστος/η, δόλιος/α, αναξιόπιστος/η. Αυτό το αρχικό pa- είναι στα αλβανικά στερητικό πρόθημα, ανάλογο με το ελληνικό ξε-. Besë η μπέσα, pabesë o μπαμπέσης.

Συχνά η λέξη χρησιμοποιείται και με μορφή επιρρήματος (π.χ. με χτύπησε μπαμπέσικα) αλλά και ως ουσιαστικό (μού έκανε μπαμπεσιά).

Από πιτσιρίκα σε λέγανε μπαμπέσα…

Τη μπαμπεσιά και την μπαμπέσα τίμησαν δεόντως και τα ρεμπέτικα τραγούδια. Στίχος γνωστού ρεμπέτικου άσματος λέει: “Από πιτσιρίκα σε λέγανε μπαμπέσα, κι έλαχε σε σένα να δώκω λίγη μπέσα” κι ένα τραγούδι του Μάρκου Βαμβακάρη: “Μπαμπέσικα με τράβηξες μ΄αυτήν την τσαχπινιά σου κι ωραία με κατάφερες να μπω στην αγκαλιά σου…”.

* Στη φωτό η γνωστή ρεμπέτισσα Ρόζα Εσκενάζυ που επίσης τραγούδησε τη “Μπαμπέσα” του Βαγγέλη Παπάζογλου ή Αγγούρη – κορυφαίου προπολεμικού ρεμπέτη.

* Αν θέλεις να λύσεις κι άλλες Απορίες, κάνε LIKE στη σελίδα μας στο FACEBOOK:

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τι βλαστημάμε, όταν αναφερόμαστε στο… Φελέκι μας;

"Γ@μώ το φελέκι μου"… Προσφιλής αντρική (κυρίως) βλαστήμια. Τι είναι όμως το φελέκι, που το βλαστημάμε σε στιγμές εκνευρισμού, απογοήτευσης κλπ.; Το φελέκι είναι η τύχη μας. Επομένως, όταν το μελετάμε...

Από πού μπορείς να αντλείς δύναμη καθημερινά;

Επαναλαμβανόμενες καθημερινές φράσεις, που μπορείς να τις λες από μέσα σου, έχουν τη δύναμη...

Τι είναι το Μπαϊράκι που το… σηκώνουμε με επαναστατική διάθεση;

Το μπαϊράκι είναι μικρό λάβαρο ή μικρή σημαία. Η λέξη προέρχεται από την τουρκική bayrak), που είναι παραφθορά της περσικής μπαϊράκ (=σημαία). Από την ίδια λέξη προέρχεται και ο Μπαϊρακτάρης, που σημαίνει σημαιοφόρος - και αυτό από...

ΔΕΣ ΚΙ ΑΥΤΟ

Γιατί γράφεται “ξίδι” και όχι “ξύδι”;

Το ξίδι είναι υγρό με έντονη και ιδιάζουσα ξινή γεύση, το οποίο προέρχεται κυρίως από κρασί που έχει υποστεί ζύμωση. Χρησιμοποιείται ως άρτυμα ή ως συντηρητικό τροφίμων....